Klawikulýar döwülme, adam bedenindäki ähli döwülmeleriň takmynan 2% -den 5% -ine çenlisini düzýän döwülmeleriň umumy görnüşidir. Hirurgiýa, birleşmezligiň töwekgelçiligini azaltmak we egin bogunynyň işini dikeltmek maksady bilen, uly süýşmegi, durnuksyzlygy, baglanyşykly gaýraüzülmeleri ýa-da ýokary funksional talaplary bolan näsaglar üçin görkezilýär. Aýdyň süýşmegi ýa-da durnuksyzlygy bolan döwülmeler üçin lukmanlar, adatça, döwülmäniň sagalmagyny höweslendirmek üçin içki fiksasiýa operasiýasyny ulanýarlar. Şeýle-de bolsa, az sanly näsaglar (takmynan 1% -den 3% -e çenli) operasiýadan soň plastinka döwülmegini başdan geçirip bilerler, bu bolsa diňe bir reabilitasiýa päsgel bermän, eýsem ikinji operasiýany hem talap edip biler (aşakdaky suratda görkezilişi ýaly).
Bu makalada plastinka döwülmeginiň sebäpleri we bejeriş usullary jikme-jik beýan ediler we ylmy jogap strategiýalary hödürlener.
Plastinanyň döwülmeginiň sebäbi
1. Biomehaniki faktorlar
Klawikula S görnüşli, ortaky üçden bir bölegi bolsa iň köp döwülmäge meýilli ýer, şeýle hem iň uly mehaniki streslere sezewar bolýan ýerdir. Bu sebitdäki plitalar ýokary egilme we burulma stresine sezewar bolýar; eger döwülmegiň sagalmagy gijikdirilse, plastinka uzak möhletli ýadawlyk sebäpli döwülip biler.
Stress konsentrasiýasy: Plastinanyň uzynlygynyň ýeterlik däldigi (meselem, döwülme ujundaky diňe 2-3 wint deşigini örtmek) plitanyň iki ujunda hem döwülmäge ýa-da stres konsentrasiýasy sebäpli wintiň boşalmagyna sebäp bolup biler.
Mundan başga-da, döwülen ýerlerde wintleriň aşa köp berkidilmegi ýa-da polat simleriň baglanmagy hem aşa köp stres konsentrasiýasyna we soňraky plastinkalaryň döwülmegine sebäp bolup biler (aşakdaky suratda görkezilişi ýaly).
Biomehaniki tejribeler plastinalaryň ýeterlik aralygynyň we wintleriň ýeterlik derejede berkidilmezliginiň plastinalaryň döwülmegine sebäp bolýan esasy mehaniki faktorlardygyny ýüze çykardy.
2. Hirurgiki tehniki meseleler
Kliniki taýdan konserwatiw bejerginiň sagalma tizligi hirurgiki bejergiden ýokary, ýöne konserwatiw bejergi esasan birleşme howpy bilen baglanyşyklydyr. Hirurgiki bejergi üçin hirurgiki usulyň saýlanmagy plastinkanyň durnuklylygyna gönüden-göni täsir edýär, şonuň üçin hirurgiki döwülmeleriň birleşmezliginiň ýygylygy konserwatiw bejergiden birneme ýokarydyr. Hirurgiki usul saýlanandan soň, hirurgiki usul örän möhüm ähmiýete eýedir.
Plitalaryň nädogry saýlanmagy:
Gulplanmaýan plitalar (adaty plitalar) ulanylanda, wintler boşalmaga meýilli bolýar, bu bolsa plastinalaryň döwülmegine sebäp bolup biler. Şeýle plastinalar häzir seýrek ulanylýar we esasan öňki döwülme ýagdaýlarynda duş gelýär.
Plastinkanyň galyňlygynyň ýeterlik däldigi (meselem, myşsaly ýa-da semiz hassalarda ulanylýan 2,7 mm plastinalar) ýeterlik goldaw berip bilmezligi mümkin.
Wintiň ýeterlik derejede berkidilmezligi: Wintleriň ýeterlik sany ýok (adatça azyndan 6 wint maslahat berilýär) we ähli 6 wint bikortikal berkidilmeli - diňe şeýle saklamak güýji burulma güýjüne we ýokarky aýagyň agyrlygyna netijeli garşy durup biler. Aýratyn ýagdaýlarda, mysal üçin, gowşak tabynlygy bolan ýa-da agyr osteoporozy bolan näsaglar üçin, käwagt bikortikal berkidilme (durnuklylygy ýokarlandyrmak üçin klawikulanyň öňki we yzky kortikal süňküne deşilýän wintler) talap edilýär.
3. Hassalar bilen baglanyşykly faktorlar
Plastinanyň döwülmeginiň esasy sebäbi, sagalmadyk döwülme uçlary ýa-da süňküň birleşmesiniň gijikmegi (birleşmezlik) bolup durýar. Eger döwülme birleşmezlik ýüze çyksa, plastina süňküň ýerine has köp stres götermeli bolýar, bu bolsa wagtyň geçmegi bilen plastinanyň ýadawlyk döwülmegine getirýär. Birleşmezlige täsir edýän faktorlaryň arasynda hassalar bilen baglanyşykly faktorlar has möhümdir, şol sanda çilim çekmek (nikotin süňküň sagalmagyna päsgel berýär), süýji keseli, iýmit ýetmezçiligi (D witamini ýa-da kalsiý ýetmezçiligi) we osteoporoz (süňküň hiliniň pesligi wintiň aňsat boşalmagyna getirýär). Käbir ýagdaýlarda ýara infeksiýasy hem birleşmezlige sebäp bolup biler: operasiýadan soňky infeksiýa süňküň rezorbsiýasyna sebäp bolup, plastina daýanjyny ýitirip, ahyrsoňy döwülmegine sebäp bolup biler.
Plastinanyň döwülmeginiň bejeriş usullary
1. Gaýtadan seredilýän hirurgiýa (Birinji derejeli bejergi)
Görkezmeler: Sagalmaýan döwülme, plastinka döwülmesi we funksiýanyň bozulmagy bilen utgaşýar. Hirurgiki maksatlar: Klawikulýar uzynlygyny dikeltmek, durnukly fiksasiýa gazanmak we biologik döwülmäniň sagalmagyna ýardam bermek.
2. Alternatiw bejergiler
Dyrnagyň içine berkidilmegi: Süňküň hili pes, ýöne aýlanma garşy güýji gowşak bolan näsaglar üçin amatly.
Ekstrakorporal şok tolkun terapiýasy (ESWT): Süňküň sagalmagyny höweslendirip bilýän ýeňil birleşmezlik üçin ulanylýar.
Pes intensiwli impulsly ultrases (LIPUS): Süňkleriň bitmegini höweslendirýär, ýöne terapewtiki täsiri deňeşdirme boýunça haýal.
Netije
Plastinanyň döwülmegi klawikulýar döwülme operasiýasyndan soň mümkin bolan kynçylyk bolup biler, ýöne onuň töwekgelçiligini optimizirlenen hirurgik usullar, operasiýadan soňky berk bejergi we rasional reabilitasiýa arkaly ep-esli azaltmak mümkin. Eger plitanyň döwülmegi ýüze çyksa, gaýtadan bejeriş operasiýasy bilen süňk transplantasiýasyny utgaşdyrmak häzirki wagtda iň netijeli bejeriş usulydyr. Şonuň üçin hassalara lukmanyň maslahatlaryna berk eýermek we operasiýadan soň irki maşklardan gaça durmak maslahat berilýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 21-nji ýanwary